EL&I heeft diverse vragen over congestiemanagement beantwoord. EL&I gebruikt die gelegenheden onder andere om het voorgenomen beleid van kosten verhalen op grijze stroom producenten te promoten. De wijze waarop dat gebeurt verdient geen schoonheidsprijs. Als het gaat om kosten van congestiemanagement, dan legt EL&I de bal meteen bij producenten. Zij zullen proberen de meest voordelige strategie te kiezen en productie-inzet en biedingen zo inrichten dat kans bestaat op de hoogste winstmarge. ECN heeft in 2009 berekend dat de kosten van dit systeem 30 tot 47 miljoen EUR per jaar zullen bedragen, kosten die vanwege de socialisatie bij de eindverbruikers komen te liggen. Onder de voorkeursoptie, kostenverhaal op producenten, zullen de netto kosten die op eindverbruikers worden verhaald lager zijn, aldus EL&I.

Het had EL&I gesierd om eerst uiteen te zetten dat de politiek gekozen heeft voor voorrang voor duurzaam. Daarenboven is, indien mogelijk, ook hoogrenderende WKK van congestiemanagement uitgesloten. Aan die keuzes zitten kosten. Deze kosten kunnen behoorlijk oplopen, zeker als in 2020 35% van alle elektriciteit duurzaam is en een aanzienlijk deel van de overige elektriciteit afkomstig is uit hoogrenderend WKK.

Dat zijn echter niet de enige zaken die tellen. De kosten worden ook beïnvloed door de detail marktprocessen die voor congestiemanagement worden toegepast. Hoe gemakkelijk kunnen grootverbruikers bijdragen aan het beperkt houden van congestie door meer elektriciteit te verbruiken binnen het congestiegebied en/of buiten het congestiegebied juist minder te verbruiken? Zorgen voor voldoende aanbod op de biedladders voor afregelen binnen het congestiegebied, respectievelijk opregelen buiten het congestiegebied is de beste garantie voor het beperkt houden van de kosten. De antwoorden van EL&I zijn in dat opzicht weinig hoopgevend. EL&I gokt op kostenverhaal maar dat systeem kan net zo goed juist kosten verhogend werken. Dat is namelijk het geval in de uren dat een producent binnen het congestiegebied prijsbepalend is voor de landelijke APX prijzen. In de vraagprijs zit ongetwijfeld een toeslag verwerkt voor de kosten van congestiemanagement die door de desbetreffende producent worden gedragen. Deze toeslag zal over alle elektriciteit betaald moeten worden in zoverre de prijs wordt gebaseerd op het APX resultaat in dat betreffende uur. Aanbod op de biedladders kan worden verhoogd door hoogrenderende WKK wel mee te laten doen met congestiemanagement. Veel installaties beschikken over mogelijkheden om warmte op te slaan en/of hebben bij een gegeven warmtevraag, een bepaald werkgebied waarbinnen elektriciteit kan worden geproduceerd. Met andere woorden, afregelen ten behoeve van congestiemanagement hoeft niet perse ten koste te gaan van de hoogrenderende productie van warmte. Dat is bijzonder spijtig. De producent mist een verdienkans en de eindverbruiker betaalt een hogere prijs dan nodig is.

Spijtig is ook dat EL&I zo weinig werk maakt van de deelname door grootverbruikers. De introductie van congestiemanagement is namelijk een uitgelezen moment om het systeem van transporttarieven tegen het licht te houden. Doel zou moeten zijn om alle foute prikkels en barrières voor deelname aan congestiemanagement uit het tariefsysteem te verwijderen. Zulke een foute prikkel is bijvoorbeeld het hoge variabele transporttarief voor aangeslotenen op het middenspanningsnet. Ook binnen congestiegebieden stimuleert dit systeem extra productie en bestraft consumptie, terwijl het omgekeerde wenselijk zou zijn.

Als voorbeeld van barrières voor deelname aan congestiemanagement door grootverbruikers gelden de capaciteitstarieven. De contractcapaciteit en de maand maximum capaciteit worden namelijk bepaald zonder rekening te houden met het tijdstip van capaciteitsbenutting. Dat is in het algemeen suboptimaal en bij optreden van congestie al helemaal. Afrekenen van transportkosten op basis van de individuele pieken geeft geen enkele prikkel om verbruik op piekmomenten laag te houden. Pieken in verbruik worden financieel onaantrekkelijk gemaakt, ook als die pieken plaatsvinden binnen een congestiegebied als voortvloeisel van deelname aan congestiemanagement. Het lijkt daarom raadzaam om binnen congestiegebieden de kW contract en kW max maand bepalingen tijdens optreden van congestie achterwege te laten.

EL&I heeft alle reden om waakzaam te zijn. De kosten van system redispatch kunnen snel oplopen als congestie frequent en voorspelbaar wordt. EL&I zou er echter goed aan doen ook de hand in eigen boezem te steken en de systematiek van transporttarieven te moderniseren op zo'n wijze dat congestie wordt beperkt in plaats van versterkt.